close
  • dinsdag 22 oktober
Buitenleven

Eigenaardige dierenmanieren

Eigenaardige dierenmanieren

De natuur is een onuitputtelijke bron van verbazing en doeltreffendheid. Kijk maar naar het complexe maar ingenieuze proces van een zwangerschap bij de mens. Er worden dagelijks baby’s geboren en we vinden het heel normaal, maar wie er eens even echt bij stilstaat, ziet een wonder van de natuur. Ook in de dierenwereld zijn bijzondere dingen te zien. Lees mee en verwonder je!

Jongen in de bek van de moeder

Malawi cichliden zijn vissen, muilbroeders om precies te zijn. Ze krijgen zo’n dertig tot veertig jongen per keer. In eerste instantie legt het vrouwtje de eitjes klaar op een steen waarna het mannetje de eitjes bevrucht. En dan gebeurt er iets wonderlijks: het vrouwtje neemt de eitjes in de bek. Die komen al na een aantal dagen uit, maar de jongen blijven nog zeker drie weken in de bek van de moedervis. Daarna spuugt ze ze uit. De moeder eet tijdens die periode helemaal niets en vermagert sterk. Als de visjes eenmaal zelfstandig rondzwemmen en er dreigt gevaar, dan neemt de moeder de jongen opnieuw in de bek.

Mannelijk zwangerschap

Zeepaardjes hebben een hele geëmancipeerde manier van voortplanten. Het vrouwtje legt haar eitjes in een broedbuidel op de buik van het mannetje. Die bevrucht ze vervolgens en hij draagt de eitjes bij zich tot ze uitkomen. In de tussentijd kan het vrouwtje nieuwe eitjes ontwikkelen. Zo kunnen zeepaardjes zich erg snel voortplanten. De bevalling is trouwens een fascinerend gezicht. Het mannetje lijkt een soort weeën te hebben en bij iedere contractie spuiten er tientallen kleine zeepaardjes uit zijn buik.

Overlever

Er sterven op het moment veel diersoorten uit, maar daar hoeven we bij het beerdiertje niet zo bang voor te zijn. De vrouwtjes kunnen zich maagdelijk voortplanten en hebben dus geen mannetje nodig. Daarnaast zijn de dieren in staat om de meest extreme omstandigheden te overleven als ze slapen. Of het nu -270 graden Celsius is of + 100, het is geen probleem. Ook hele erge droogte en een hoge of lage druk overleeft het beerdiertje met gemak. Het diertje ziet eruit als een soort stoffen knuffel (een stofzuigerzak op pootjes kan ook). Helaas zijn beerdiertjes niet met het blote oog te zien. Ze bereiken maximaal een lichaamslengte van een halve millimeter.

Ongevoelig voor pijn en kanker

De naakte molrat, een klein knaagdier dat onder de grond leeft en in delen van Afrika voorkomt, is een opmerkelijk dier en niet alleen vanwege het uiterlijk. Naakte molratten voelen nauwelijks pijn, ze zijn zo goed als immuun voor kanker, ze kunnen lang zonder zuurstof en ze worden erg oud. Daarnaast hebben ze nog een andere bijzondere eigenschap: de kans dat ze zullen sterven neemt niet toe met het ouder worden.

Eigen bottenbreker

De kameroenkikker is een soort Wolverine. Voor wie deze Marvel superheld niet kent: hij beschikt over de zintuigen en reflexen van een roofdier en kan genezen van elke verwonding, hoe erg ook. Verder bezit Wolverine drie intrekbare klauwen per hand, deze klauwen maken deel uit van zijn skelet. De kameroenkikker is een harig diertje dat in staat is om zijn eigen botten te breken, om plaats te maken voor klauwen die door zijn tenen schieten. Na afloop geneest de huid zichzelf, zoals bij Wolverine.

Meesters in het imiteren

Liervogels leven in Australië. Tijdens de hofmakerij trekt het mannetje de veren van zijn staartpluim over zijn kop en dat beeld lijkt erg op een Griekse lier (muziekinstrument ). Deze vogels staan erom bekend dat ze heel goed natuurlijke en kunstmatige geluiden uit hun omgeving kunnen imiteren. In dit filmpje kun je horen hoe een liervogel de klanken van een camerasluiter en kettingzaag perfect nadoet. In ons eigen land kunnen de spreeuw en de merel er ook wat van trouwens. Op station Rotterdam CS zitten spreeuwen die treingeluiden nabootsen.

Onsterfelijk

De meeste organismen worden geboren, groeien, worden ouder en gaan dood. De stapjes in dat proces zijn onomkeerbaar, teruggaan naar een eerdere fase is in principe onmogelijk. Maar er is een kwal, de Turritopsis nutricula, die lak heeft aan dat hele ontwikkelingsplan. Onderzoek toont aan dat deze kwallen herhaaldelijk weer jong kunnen worden en dat ze dat vooral doen in tijden dat ze het moeilijk hebben. Omdat het dier de cyclus keer op keer opnieuw kan beleven, kan het in theorie eeuwig in leven blijven. In theorie, want de regeneratie werkt alleen bij volwassenen. Jonge kwallen kunnen door ziekte of een hongerig roofdier wel sterven.

Verdwijntruc

Octopussen kunnen de textuur van hun huid aanpassen, zodat die overeenkomt met de omgeving. Dat levert enorm gave verdwijntrucs op. Kijk maar eens naar dit korte filmpje, je weet niet wat je ziet! Wat het extra bijzonder maakt is dat een octopus geen kleuren kan zien. Desondanks lukt het het dier om naadloos op te gaan in de omgeving.

De waterspin en haar luchtkasteel

Ook in eigen land hebben we genoeg opvallende dieren. De waterspin bijvoorbeeld, die in zoet stilstaand water voorkomt. Het is de enige spinnensoort die vrijwel altijd onder water leeft. Het dier leeft in een dichtgesponnen huisje onder water, waarin het lucht heeft verzameld. Het bouwen ervan gaat als volgt. De waterspin loopt langs waterplanten omlaag en zoekt een geschikt plekje tussen die planten. Als ze onder water gaat, blijft er een dun laagje lucht rond haar hele lichaam hangen. Ze spint een dicht matje van spindraden en strijkt vervolgens met haar achterpoten lucht van haar achterlijf af en de luchtbelletjes worden door het webje opgevangen. Door een aantal malen aan de oppervlakte van het water een nieuwe voorraad lucht te halen wordt de luchtbel steeds groter, terwijl de spin het web ook steeds groter maakt. Zo ontstaat er een koepelvormige constructie. Als ze in de luchtbel zit haalt ze gewoon adem en worden zuurstof en stikstof uitgewisseld met het omringende water. Daardoor hoeft ze minder vaak omhoog te klimmen om nieuwe lucht aan te voeren. Ook de paring en de geboorte van de jongen vindt plaats in het luchtkasteel.

De kinderen uitbesteed

De koekoek is een aparte vogel. Behoorlijk lui ook. Het dier bouwt niet zelf een nest, maar legt de eieren in de nesten van andere vogels. Het koekoeksvrouwtje houdt kleine vogels die hun nest aan het bouwen zijn scherp in de gaten. Zodra het nest klaar is en er eieren in liggen, slaat ze toe. Ze steelt er een ei uit, eet dit op of laat het stuk vallen en legt haar eigen ei op de lege plek. Daarbij drukt ze haar lichaam tegen het nest en werpt het ei door de nestopening. Soms laat de ‘oppas’moeder haar nest in de steek als er een koekoeksei in ligt, maar meestal wordt het vreemde ei geaccepteerd. Zo wordt er dus een koekoekskind geboren bij wildvreemde ouders. Wij gebruiken het woord koekoekskind dan ook in overdrachtelijke zin voor een buitenechtelijk of onwettig kind.

Jaren onder water

De libelle is een prachtig elegant insect. We zien de diertjes regelmatig rondzweven met hun teer ogende vleugels. Maar wist je dat de libelle het grootste deel van zijn leven onder water doorbrengt? Soms wel vijf jaar. Alleen volwassen libellen kunnen vliegen. Zodra die zich boven water laten zien, richten ze zich volledig op de voortplanting. Om vlak daarna te overlijden. Best zonde eigenlijk dat ze er zo kort van kunnen genieten (en wij dus ook).

Niezen en knorren

Door het open slaapkamerraam hoor je iets ritselen en het klinkt alsof iemand snuift, knort en soms zelfs zacht niest. Controleer voordat je 112 belt eerst even of er geen egeltje door je tuin scharrelt. Egels zijn grappige beestjes en ze maken veel lawaai. Zoveel, dat ze nog wel eens aangezien worden voor een insluiper.

Kinderpantoffeltjes

De buidelmees maakt een opvallend nestje van pluisachtige plantendelen zoals wilgenpluis, lisdodde-sigaren en brandnetel. Het nestje hangt aan een wilgentak en dan het liefst boven het water. Het heeft, zoals de naam al verraadt, de vorm van een buidel. En het is zo stevig dat Poolse boeren de oude nesten vroeger gebruikten als pantoffeltjes voor kinderen!

Geschreven door: Boukje Wiersma